Целесообразность бойкота для власти и общества

Президентские выборы 2015 года традиционно не обошлись без призыва к их бойкоту со стороны оппозиционных политиков. Но аргументы «за» бойкот крайне редко произрастали из сферы рационального и чаще всего генерировались в эмоциональном ключе: бойкот необходим из-за отсутствия свободных выборов, а участие в несвободных – «аморально» и «подыгрывает режиму». Между тем до сих пор мало кто пытался ответить на вопрос относительно целесообразности стратегии бойкота, и почему почему избиратель должен предпочесть бойкот походу на избирательный участок. Более того, мало кто задумывается о том, выгодна или нет такая оппозиционная стратегия для действующей власти. Наконец, способен ли выбор в пользу бойкота как-то повлиять на поведение власти в общем и целом?

Бойкот как выбор гражданина

Изучении истории бойкота выборов показывает, что успешность стратегии бойкота крайне низка. Результаты исследования Мэттью Франкеля [1], рассматривавшего 171 случай бойкота выборов в различных странах, демонстрируют, что только в 4% случаев бойкот привел к политическим изменениям в стране, как того требовали оппозиционные партии. При этом в половине случаев успеха оппозиционные партии уже пользовались значительной поддержкой населения, а в большинстве случаев успеха политические изменения значительно повысили риск эскалации насилия внутри страны или вероятность внешнего военного вторжения. Более того, существует значительно количество примеров (более 15), когда участие оппозиции в выборах в условиях недемократического режима приводило к приходу оппозиции к власти (так называемый феномен «опрокидывающих выборов» [2]).

Основной характеристикой избирателя как такового в рамках используемого нами подхода является его рациональность и способность ранжировать собственные интересы [3]. Способность ранжировать интересы означает, что избиратель способен выстраивать иерархию предпочтений, исходя из которой он выбирает между несколькими альтернативами на выборах.

Поэтому любой гражданин так или иначе заинтересован в голосовании за того кандидата, который предлагает программу, в наибольшей мере отвечающую его запросам избирателя. В результате исход президентских выборов определяется на основании «теоремы среднего избирателя», которая в упрощенном варианте гласит, что на выборах побеждает тот кандидат, чья программа наиболее подходит запросам условного «среднестатистического избирателя» [4]. Предельно огрубляя, мы можем утверждать, что на выборах побеждает популист, и в чем большей степени программа кандидатов удаляется от запросов среднестатистического избирателя, тем ниже вероятность того, что гражданин сделает свой выбор в пользу этого кандидата.

Но стратегия бойкота, если она не предлагает какой-либо четкой и ясной альтернативной стратегии – в отличие от тех та, которая предлагается кандидатами, участвующими в выборах, – фактически находится на бесконечном удалении от предпочтений среднего избирателя. Участвуя в выборах, избиратель осознает, что выбирает хоть какую-то понятную стратегию, которая, пусть и частично, но будет внедряться кандидатом, за которого он голосовал. В условиях же несвободных выборов, если авторитарный лидер предлагает в своей программе хотя бы некий минимально приемлемый для избирателя набор благ, участие в бойкоте фактически является «укусом руки, которая кормит». Поэтому, бойкот может привлечь значительное количество сторонников только тогда, когда предлагающий ее политик обладает значительным запасом доверия, либо предлагает вместе с бойкотом понятную альтернативу, выгодную избирателю.

Бойкот как способ воздействия на власть

До сих пор мы рассматривали бойкот исключительно с точки зрения рациональности его использования политиками либо избирателями. Однако, тот факт, что для них бойкот не является рациональной стратегией, не означает, что стратегия бойкота не содержит эффективных стимулов в аспекте влияния по политический режим и поведение его хранителей.

Процедура выборов может быть описана в терминологии модели Альберта Хиршмана «выход – голос – лояльность» [5]. Кандидаты, участвующие в выборах, могут быть представлены как фирмы, предлагающие покупателям (избирателям) конкретные продукты (политические программы). Голосуя за того или иного кандидата, избиратель демонстрирует лояльность ему за счет симпатии к программе, которую он предлагает. Если избиратель голосует против действующей власти, он, тем самым, использует стратегию «выхода», пытаясь сменить фирму-поставщика услуг.

Такая ситуация возможна потому, что при снижении качества услуг, поставляемого действующей властью (кривая p, см. график ниже), выгоды от пользования предоставляемых ею услуг падают, в то время как выгоды от потенциального использования услуг иного поставщика (p*)растут.

Целесообразность бойкота для власти и общества

График 2.1. Ось Х показывается выгоды от использования услуг конкретного поставщика (p – действующая власть, p* – альтернативный кандидат). Ось Y показывает сравнительный уровень качества услуг конкретного поставщика.

Эта модель, однако, работает в том случае, если выборы действительно помогают сменить кандидата за счет участия в них. В то же время, в условиях несвободных и несправедливых выборов смена поставщика услуг невозможна. В результате, выгоды от использования услуг иного поставщика отсутствуют из-за невозможности доступа к ним (см. график 2.2).

Целесообразность бойкота для власти и общества

График 2.1. Ось Х показывается выгоды от использования услуг конкретного поставщика. Ось Y показывает сравнительный уровень качества услуг конкретного поставщика.

Таким образом, потребители, не имеющие возможности потреблять продукт другой фирмы, вынуждены либо приспосабливаться к «реалиям» существующего продукта, либо использовать более радикальные тактики в рамках стратегии «выхода»: например, эмиграцию. В то же время, за счет участия в выборах избиратель может повысить качество продукта, предлагаемого действующей власти: голосуя против, он выступает как «уведомляющий» потребитель, сигнализирующий, что качество предлагаемого продукта неприемлемо. Высокая удельная доля сигнализирующих потребителей, таким образом, позволяет власти знать о недостатках в предлагаемом ей продукте, и тем самым – возможность улучшить его.

Есть ли стимулы у потребителя к использованию стратегии бойкота? Формально, в условиях недемократического режима для индивида нет особой разницы, участвует он в выборах, или нет: вероятность смены поставщика услуг для него так или иначе отсутствует. Однако бойкот – в том случае, если он принимает массовые формы, – нежелателен для недемократического режима: основной причиной сохранения политического института выборов является обеспечение легитимации данного режима.

Стимулы бойкотировать выборы появляются в том случае, если при падении качества продукта сравнительные издержки радикальной стратегии «выхода» или приспособления весьма высоки, что повышает привлекательность стратегии «голоса», т.е. бойкота. Иными словами, бойкот возможен в тех случаях, когда предлагаемый властью продукт обладает крайне низким качеством, потребление которого не удовлетворяет базовые запросы потребителя, в то время как возможности «выхода» полностью отсутствуют, либо их использование затруднительно.

Бойкот в этом случае функционирует как сигнал, поступающий от «уведомляющего потребителя», свидетельствующий не только о желании сменить поставщика услуг, но и о неприемлемости действий фирмы, не позволяющей этого сделать. Формально этот сигнал может содержать одно из двух требований (или их комбинацию: (1) необходимость улучшить качество услуг, (2) необходимость открытия возможностей для смены поставщика услуг. Однако, учитывая, что индивид рационален, а бойкот выборов в долгосрочной перспективе не приносит выгод в случае отсутствия обратного сигнала от власти (т.е. если власть не меняет своего поведения), проблема недовольства потребителя может быть легко решена простым перераспределением, т.е. формально улучшением качества услуг.

Выводы

На основании описанной выше модели мы можем утверждать, что бойкот как стратегия в условиях недемократического режима является нерациональной как для избирателей, так и для кандидатов, предлагающих ее.

Стратегия бойкота для избирателей является нерациональной, поскольку она не содержит альтернативы программе, предлагаемой действующими властями. В то же время полезность участия в бойкоте может вырасти, если предлагающий ее кандидат обладает достаточным запасом доверия со стороны населения и способен сформулировать ясные и четкие посылы относительно того, как бойкот поможет максимизировать полезность избирателей в будущем.

Для кандидатов, предлагающих бойкот, сам бойкот не является рациональной стратегией, поскольку формулирует для власти четкие посылы о необходимости увеличения уровня поддержки населения, что для нее формально не является проблемой. Таким образом, в данном случае именно бойкот, а не выборы, является стратегией, помогающей авторитарному лидеру «выживать».

Примечания:

1. Frankel, Matthew. (2010). Threaten but Participate: Why Election Boycotts Are a Bad Idea. Foreign Policy at Brookings.

2. Силицкий, Виталий. Выборы в условиях авторитарных режимов – фарс или шанс для перемен?

3. Hindmoor, Andrew. (2006). The State: Theories and Issues. Palgrave Macmillan.4. Holcombe, Randall G. (2006). Public Sector Economics, Upper Saddle River: Pearson Prentice Hall.

5. Hirshman, Albert. (1978). Exit, Voice and Loyalty. Harvard University Press.

Комментарии

Игорь--Таким образом, в данном случае именно бойкот, а не выборы, является стратегией, помогающей авторитарному лидеру «выживать».

==

а слабо потребовать реформы экономики?!

1 отября 1994г., “СБ”

'... На ближайшее время ДО СЕРЕДИНЫ 1995(2016) года, в документе заложены

ЖЁСТКАЯ финансовая политика,

УГЛУБЛЕНИЕ рыночных реформ,

СВОРАЧИВАНИЕ до минимума социальных программ.

Все это, разумеется, далеко не новость. В документе наличествуют прямые ссылки на рекомендации МВФ, которые в значительной мере легли в основу «белорусского пути». Впрочем, не оригинальность его признал в докладе сессии и сам президент: «Мне было заявлено и доказано, что все государства, которые хотели выйти из такой ситуации, обходились именно этим комплексом мер»

12 октября 1994г. «СБ»

«– Итак, государство все урезает. Президент закручивает гайки. Бывшие «мафиози» проявляют патриотизм и везут доллары для подкрепления экономики родины. Народное хозяйство освобождается от банкротов. Жизнеспособные предприятия запускаются, акционируются и приватизируются. Мелкий и средний производитель начинают процветать. Село отвыкает от дотаций. Народ бедствует, но ухитряется добывать кусок хлеба, не отягощая казну иждивенчеством. Да будет так. На алтарь рынка каждый приносит жертвы. Мы нынче в Беларуси все как один – реформ шальные дети, и генерал, и рядовой. В том числе и те, кто в ГРОБУ видал разэдакую жизнь».

Пятро Касьнерык

Думаю, варта было пазначыць крыніцу, з якой узяты артыкул Сіліцкага.

Пытанні, якія І. Т. сфармуляваў у пачатку, шматкроць абмяркоўваліся, і не толькі ў 2015 г. (помню гарачыя дыскусіі паміж прыхільнікамі і праціўнікамі байкота перад выбарамі ў ПП НС 2012 г.). Крывыя і восі - гэта добра, але рэальнай прывязкі сваіх разваг да сітуацыі ў РБ шаноўны аўтар, на жаль, не зрабіў.

Пачынаю разумець, чаму сайт 'Наше мнение' фактычна страціў статус пляцоўкі для абмеркаванняў, які меў гадоў 10 таму. Відаць, скора мы тут застанемся адны з П. Касьнерыкам :)

ВР

Я не меў магчымасці адрэдагаваць або выдаліць папярэдні варыянт свайго артыкула, таму дасылаю адрэдагаваны, без якой-небудзь надзеі, што і той, і гэты варыянт застануцца на сайце НАШЕ МНЕНИЕ.

БАЙКОТ і ЛУКАШЫЗМ

Игорь Турчинский в своей статье 'Целесообразность бойкота для власти и общества' (сайт НАШЕ МНЕНИЕ от 30.10.2015) с графиками и с сылками на первоисточники пишет: 'Между тем до сих пор мало кто пытался ответить на вопрос относительно целесообразности стратегии бойкота, и почему почему избиратель должен предпочесть бойкот походу на избирательный участок.'

Действительно МАЛО КТО. Я даже могу ВСЕХ назвать поименно. Калі ласка: Анатоль Старкоў. Усё. Гэта ўвесь спіс.

Ёсць дзве мае публікацыі до того, калі не лічыць каментароў на беларускіх форумах: (1) ІНТЭРВЕНЦЫЯ 'АДРАДЖЭННЕ' (2012) на маёй старонцы ў ЖЖ, а таксама СПРАВЯДЛІВЫ КРОК (2013) на сайце Беларускага партызана. Але зараз супынюся на нядаўнім абмеркаванні атрыкула Павала Вусава 'Байкот: на шляху да новага адраджэньня?' (04.10.2015), які быў надрукаваны на СВАБОДЕ. Адтуль ніжэй прывяду свае каментары, ў якія ўключаны думкі з названых вышэй маіх артыкулаў, ў тым ліку мой артыкул В ПОЗЕ МИРНОГО НЕПОВИНОВЕНИЯ. Згаданае тут прачытаеце ў трох частках.

Частка I.

Павал Вусаў: 'Напэўна, ніколі... апазыцыя не знаходзілася ў такім глыбокім стратэгічным і ідэалягічным крызісе як зараз.'

Апазіцыя... Наша апазіцыя гэта незлічоныя партыі, рухі, Фронты і фронцікі. Ў кожных свой праведны правадыр-Сонейка. Але Cвяціла над імі адно - ўлада. Пры гэтым апазіцыі пры ўладзе няма вельмі шмат гадоў, але мы называем яе апазіцыя. Мо таму, што яна апаніруе сама сабе? Можа.

Ідэалагічны крызіс... Мяркую, ён доўжыцца амаль чвэрць века і пачаўся яшчэ за Саветамі, то бок падчас так званага адраджэння. Бо яно не датычылася тагачасных мар беларускага народа, а датычылася ўнутранай палітыканскай хваробы яго бацькоў-заснавальнікаў. То бок адраджэнне беларушчыны было заснавана не на іх любові да Беларусі і беларусаў, а грунтавалася на нянавісці бацькоў-заснавальнікаў да Расеі і рускіх.

Таму крызіс жанра...

Значыцца павінна была быць іншая мэта адраджэння. Якая? Дэмакратыя. То бок улада падкантрольная беларускаму народу. І вось яна ажыццявіла б мару тых беларусаў, якія пажадалі б карыстацца роднай беларускай мовай. Каб існавала беларуская мова, трэба каб існавала беларуская дэмакратыя - ўлада падкантрольная беларускаму народу, бо народ не дапусціць знішчэння сваёй роднай мовы. Няма дэмакратычнай улады - існуе лукашызм й гіне мова. Будзе беларуская дэмакратычная ўлада - крок за крокам будзем прымяняць мову.

А рускія, ўкраінцы, палякі, габрэі, татары ды іншыя грамадзяне Беларусі? Дык і ім дэмакратыя прапанавала б выбар: ёсць ДЗВЕ ДЗЯРЖАЎНЫЯ МОВЫ - руская і беларуская, а іншыя вывучайце, калі ёсць жаданне.

Дэмакратычная Амерыка атрымалася б сёння з нашае Беларусі. Праўда ў Штатах адна дзяржаўная мова. Ну, дык там і не было ж пры іх стварэнні рускай імператрыцы Кацярыны II, якая прыбраўшы Беларусь да Расеi, праз паслядоўнікаў амаль 200 год прымушала мець дзве мовы.

Няма таго, што раньш было. Сёння час ствараць беларускую дэмакратыю.

З кім? З існай апазіцыяй? З існымі фронтамі і фронцікамі, якія апаніруюць самі сабе? Дык іх жа аб'ядноўвае ўлада Лукашэнкі, і калі б не Рыгоравіч то й пабіліся б. Таму, не гледзячы на тое, што тыя апазіцыянеры ўдзельнічалі ў прэзідэнцкіх кампаніях 2001, 2006 і 2010 гадоў, сёлета ў 2015 яны сталі болей разумныя і байкатавалі выбары ва ўладу, дзе іх няма, то бок байкатавалі самі сябе на шляху да новага адраджэньня...

А народу, мяркую, ўсё ж трэба рухацца да дэмакратыі. Няўжо разам з уладай?

Павал Вусаў: 'Байкот як магчымасьць палітычнага адраджэньня'.

Для байкоту трэба мець ~4млн паплечнікаў байкоту з ~7,7млн выбаршчыкаў, а не паплечнікаў дыктатуры. Вы хоць калі-небудзь аб гэтым думалі? Вы хоць калі-небудзь думалі аб большасці?

Кажуць дыктатура - гэта нічым не абмежаваная ўлада, якая ажыццяўляецца недэмакратычнымі метадамі. То бок народ недзе на адным свеце існуе са сваімі дэмакратычнамі метадамі, а ўлада ў іншым свеце з недэмакратычнымі.

Але часам яны ўсё ж сустракаюцца... Калі? На выбарах, рэферэндумах... Так бы мовіць, на волевыяўленні, якое часам ініцыюе ўлада.

Можа табе, чытач, цікава, што яны (народ і ўлада) на тым волевыяўленні робяць? Тусуюцца. Але ж і выяўляюць сваю волю таксама. То бок у дадзены момант ісціны яны выказваюць сваю волю па тым ці іншым праблемам быцця. Як выказваюць? Спачатку людзі выказваюцца нагамі - чагосьці ж прыйшлі да ўрнаў (дарэчы, кажуць, з часоў Старажытнага Рыма не было ніводнага выпадку, каб не прыйшлі, а раз прыйшлі - то выбары ці рэферэндумы становяцца легітымнымі), а затым выказваюцца рукамі - ставяць галачку на бюлетэні ці то ЗА, ці то СУПРАЦЬ, ці то ЎСТРЫМАЎСЯ, пасля чаго ўлада лічыць тыя галачкі. І так было і ёсць ва ўсім белым свеце: адзін галасуе (народ), а другі лічыць (улада). Демократия-с, блин.

Гляджу, нешта не пра тое мой сказ ідзе, бо гаворка павінна быць аб байкоце...

'Бойкот - отказ, воздержание, игнорирование, саботаж,' - падказвае мне рускі слоўнік.

То есть БОЙКОТ - ЭТО ВОЗДЕРЖАНИЕ от каких-либо изменений политической реальности или отказ от каких-либо изменений в политике власти?..

Во, блін! Ну і дэмакратыя пры дыктатуры! Ну і заклікі пры дыктатуры! То бок заклікі да не ўдзелу народа ў палітычным жыцці сваёй беларускай дзяржавы, да якой ён ішоў стагоддзямі і марыў аб ёй, здаецца, з часоў Старажытнага Рыма. Ці з часоў цара Гароха?

На маю думку, толькі тыя, хто гуляе ў палітычныя гульні на баку ўлады, могуць час ад часу праз тутэйшыя ці замежныя незалежныя беларускія СМІ ўбіваць у галаву людзям ідэі палітычнага воздержания / ўстрымання ў якасці адзінага шляху да палітічных пераменаў, да лепшага стану жыцця.

А калі ўлада ўсё ж становіцца непадкантрольнай народу? А калі, мякка кажучы, яна не падабаецца яму, бо праз тыя пытанні на рэферэндумах ці праз абраных на выбарах дэпутатаў, ці кіраўніка краіны народ (дваццаць адзін год!) не можа вырашыць свае надзённыя дэмакратычныя спадзевы? Як тады народу быць з ёй надалей?

Тады беларускі народ ПАВІНЕН даць ёй бой, з мэтай зрыньвання такой улады, з мэтай перамогі над ёй, з мэтай усталявання моцнай дэмакратыі - моцнай улады, якую моцна кантралюе народ. А апазіцыйныя ўладзе палітычныя сілы і дэмакратычныя СМІ, адчуўшы гэты настрой народа, ПАВІННЫ падтрыхтаваць бой да перамогі ў час Х, які народ праз іх ПАВІНЕН своечасова ведаць, каб быць гатовым да бітвы за свае дэмакратычныя правы, каб сілай навучыць уладу паважаць свае дэмакратычныя правы, каб перамагчы і людзьмі звацца. Дый каб памяталі і ведалі гэты справядлівы крок нашчадкі.

Але каб зрабіць гэты крок, апазіцыя, як палітычная сіла, павінна быць адзінай. Але... яе адзінства мы не бачым вельмі доўгі час. Пры гэтым робім тое ж самае, што амаль дваццаць год рабілі праз нашыя незалежныя СМІ (тутэйшыя і замежныя) бацькі-заснавальнікі так званага адраджэння, якія першымі збеглі ў замежжа - дзелім нашу апазіцыю і надуманна, як падчас выбарчай кампаніі-2015, без доказаў абвінавачваем частку тых людзей, хто застаўся пад лукашызмам на Бацькаўшчыне, ў супрацоўніцтве з Канторай.

Наколькі нізка пала тое 'адраджэнне', людцы, ўсяго за чвэрць стагоддзя... А ці ўзнясліся мы над ім, беларусы?

Частка II.

Прачытаў арыгінал артыкула 'Жить не по лжи!' Александра Солженицина.

Александр Солженицин: 'На Западе люди знают забастовки, демонстрации протеста, — но мы слишком забиты, нам это страшно: как это вдруг — отказаться от работы, как это вдруг — выйти на улицу?'

Пра Захад дадзенае выказванне не зусім дакладнае. Бо тутэйшае (амерыканскае) грамадства непалітызаванае. Па простаму: існуе народ і ўлада. Палітыкай займаецца ўлада, а народ працуе і адпачывае: праца-дом-праца-дом-праца-дом-бейсбол.

Александр Солженицин: 'Не призываемся, не созрели мы идти на площади и громогласить правду, высказывать вслух, что думаем, — не надо, это страшно. Но хоть откажемся говорить то, чего не думаем!

Вот это и есть наш путь, самый легкий и доступный при нашей проросшей органической трусости, гораздо легче (страшно выговорить) гражданского неповиновения по Ганди.'

Тут дзве НЕ НАШЫЯ небеларускія рэчы: (1) меркаванне рускага чалавека пра рускага чалавека і (2) меркаванне рускага чалавека аб справе палітыка з Індыі.

Апошні разам з народам па сродкам метада гражданского неповиновения перамог каланізацыю Індыі іншаземцамі, але краіна падзялілася на дзве часткі, на дзве дзяржавы.

Ці захапілі нас іншаземцы? Так. Толькі крыху інакш. Спачатку (ў 1988-89г.г.) нашыя думкі на Беларусі 'захапілі' так бы мовіць будучыя 'іншаземцы'-ўцекачы ў замежжа. Затым яны ж з-за бугра (СВАБОДА. 11.05.2010. Артыкул Сяргея Навумчыка 'Зянон Пазьняк: “Выбары трэба байкатаваць”. ) паўтарылі той 'захоп' заклікам да палітычнай падтрымкі ўлады (ад якой збеглі) па сродкам палітычнай бяздзейнасці, то бок заклікам да байкоту выбараў.

Частка III.

Зараз мой камент 2013 года з форумаў Народной Волі і Хартыі97, які крыху адрэдагаваў. Але спачатку камент Станина Валерия з форума НВ, дзе некалі мы таксама абмяркоўвалі тэму байкоту.

Станин Валерий: 'Нечто подобное давно уже, правда, довольно смутно копошится у меня в мозгах. Действительно, при нынешних правилах только власть определяет, кто завтра будет у власти, естественно, это будет нынешняя власть. Разорвать этот порочный круг можно только мирным неповиновением, в том числе бойкотом выборов до тех пор, пока не будет изменён избирательный кодекс самым решительным образом в сторону прозрачности и честности.'

Нечто подобное копошится у меня в мозгах... Вот когда закопошится еще одна думка, что 'мирным неповиновением' можно и через сто тысяч лет не придти к белорусской демократии - власти подконтрольной народу, а придти в никуда, то тогда зашевелится следующая: именно ТУДА в НИКУДА или от демократических преобразований на самом деле уводят граждан Беларуси подобные рассуждения о бойкоте.

ТОЛЬКО К ЛУКАШИЗМУ ВЕДУТ ПРИЗЫВЫ К БОЙКОТУ ЛУКАШИЗМА.

Именно в направлении НЕ политической борьбы против лукашизма направлены эти статьи-призывы истинно верующих в сьвятого белорусского попа Гапона 1988-89 - 1996 г.г., які 'мирным неповиновением' не выйграў ніводнай бітвы з камунякамі да лета 1994 года, бо не вёў паплечнікаў да бітвы, бо не ваяваў, бо не воін, а вёў з большага патрындзець на вуліцах-плошчах аб мове ды іншых прыбамбасах 'адраджэння'.

Пасля чаго 'мирным неповиновением' прайграў усё, што можна было і нельга было прайграць лукашызму ў наступныя два гады, ў тым ліку народ, Беларускі Народны Фронт - некалі магутную палітычную сілу нацыі, і 'Адраджэнне', каб затым у весну 1996-га збегчы на Захад да свабоднага мікрафона, ды, пасля легітымізацыі лукашызму праз яго і яго паплечнікаў удзел у прызідэнцкіх кампаніях 2001 і 2006 г.г., у траўні 2010-га (гл. вышэй спасылку на артыкул С.Навумчыка) заклІкаць некалькі чалавек да байкоту, ня гледзячы на тое, што некалькі тысяч беларусаў у снежні 2010-га збіраліся йсці на выбары і Плошчу, каб даць лукашызму бой.

Нажаль тады выйшлі ўсяго некалькі тысяч чалавек, бо астатнія, з тых хто не падтрымліваў лукашызм, магчыма з-за таго, што прыслухаліся да гапонаўскага закліку аб байкоце, замерли у телевизора в позе мирного неповиновения... и... 20 декабря 2010 года очнулись в новом лукашизме - в новой старой политике лжи, беззакония и белорусоненавистничества...

Вот когда закопашатся ТАКИЕ ДУМКИ, людцы, о которых я вам поведал, тогда и начнете думать о силовой составляющей борьбы за белорусскую демократию и о единстве оппозиции.

А пока спокойно читайте Александра Солженицина, Павала Вусава і Игоря Турчинского, разглядывая графики последнего о 'снижении качества услуг, поставляемого действующей властью'...

Anatol Starkou

'Действительно МАЛО КТО. Я даже могу ВСЕХ назвать поименно. Калі ласка: Анатоль Старкоў. Усё. Гэта ўвесь спіс.' - Сам сябе не пахваліш...

Выбачайце, сп. Анатоль, але Ваша 'спрэчка' з Салжаніцыным - на ўзроўні дзіцячага садка. Ён пісаў у пачатку 70-х гадоў і найперш пра Еўропу (якую ў канцы 60-х сапраўды скаланалі страйкі+дэманстрацыі), Вы ж 'абвяргаеце' яго тэзісы ўласнымі назіраннямі за ЗША ХХІ ст. Нестыковачка... І не пераацэньваеце сілу заклікаў 'з-за бугра'. На жаль ці на шчасце, ні С. Навумчык, ні З. Пазьняк не з'яўляюцца ў сучаснай РБ такімі ўжо вялікімі аўтарытэтамі, нават для людзей беларускай мовы і культуры.

ВР

'І не пераацэньваеце...' - трэба 'не пераацэньвайце'. Тое самае тычыцца, дарэчы, і інтэрнэт-заклікаў наогул. Ну вось з'явіўся тут Ваш каментар (у 3-х экз. :)), а што далей? Колькі чалавек яго хаця б дачытаюць да канца, не кажучы, каб змяніць сваю пазіцыю? Асабіста я, дарэчы, так і не зразумеў Вашых інтэнцый. Але паставіць у адзін шэраг Салжаніцына, Усава і Турчынскага - сапраўды моцны крок. Як у Ільфа і Пятрова: 'Гамер, Мільтон і Панікоўскі'.

ВР

ВP: 'І не пераацэньваеце сілу заклікаў 'з-за бугра'. На жаль ці на шчасце, ні С. Навумчык, ні З. Пазьняк не з'яўляюцца ў сучаснай РБ такімі ўжо вялікімі аўтарытэтамі, нават для людзей беларускай мовы і культуры.'

У гэты спіс вы выпадкова забыліся дадаць маё імя.

Бо калі б я быў чыстаканкрэтны аўтарытэт, 'нават для людзей беларускай мовы і культуры', то як мінімум мае артыкулы друкавалі б на першых старонках беларускіх сайтаў іх гаспадары, а не гналі б мяне нават з форумаў сваіх сайтаў ужо амаль шэсць год, як тую Cідараву казу, пасля пачатку публікацый на СВАБОДЕ першых маіх каментаў у 2009 годзе аб так званым адраджэнні, аб згаданых вамі 'адраджэнцах'- змагарах таксама.

То бок вам, паважаны, відаць, невядомы сэнс слова мафія ці ў нашым беларускім выпадку бел-чырвона-белая СМІ-мафія, ці бел-чырвона-белы СМІ-бізнес, як і не вядомы ён 'нават людзям беларускай мовы і культуры', да некаторых дзеячоў з якіх часам звяртаўся з просьбай дапамагчы апублікаваць тое ці іншае сваё меркаванне. Заўважце НЕ НАШЕ МНЕНИЕ, а СВАЁ АСАБІСТАЕ. Звяртаўся і ў б-ч-б БАЖ.

Справа ў тым, што магчыма таму тыя згаданыя вамі людзі некалі 'выпадкова' апынуліся на Захадзе, і ў прыватнасці на СВАБОДЕ, пасля 'адраджэнскага часу', каб як мага больш часу не з'яўляліся вось такія сціплыя людзі як Анатоль Старкоў з сваім меркаваннем у іх і 'адраджэння' бок, каб як мага больш часу не было аб'яднання апазіцыі, каб як мага больш часу існаваў лукашызм.

А за мяне і Аляксандра Ісаевіча не турбуйцеся занадта - мы ў гэтым артыкуле не галоўныя персоны. Артыкул жа пра байкот і лукашызм.

Anatol Starkou

Наконт некалькіх экзэмпляраў майго БАЙКОТА і ЛУКАШЫЗМА. Дасылаў толькі ДВА, а чаго яны растуць, як грыбы, ня ведаю.

Пачакайце мадэратара - прыйдзе і на сайце застанецеся вы і Пятро Касьнерык.

Астатняе без каментаў.

Anatol Starkou

1) Шаноўны, я б паставіў 10 супраць 1 (было б дзе), што мадэратар пакіне прынамсі адзін экз. Вашага 'БАЙКОТА і ЛУКАШЫЗМА'. Нічога супержудаснага Вы не напісалі, а лёгкі тролінг Вашых цяперашніх суайчыннікаў... Напэўна, з гэтым ужо ўсе звыкліся.

2) Вельмі стрымана стаўлюся да 'НН', 'Р. Свабоды' і БАЖу (дадам 'да кучы' Хартыю і Белпартызан). Тым не менш 'б-ч-б мафія' - гэта гіпербала, мякка кажучы. Няўжо сапраўды Вам няма дзе публікавацца? Ну паспрабуйце звярнуцца ў 'Аrche', напрыклад. Не ідэалізую гэтае выданне, але з яго удзелам нядаўна выйшаў зборнік Кур'яновіча 'Апазіцыя БНФ', у якім дзейнасць Пазняка і кампаніі паказана зусім па-іншаму, чым у кнігах Навумчыка.

3) 'мы ў гэтым артыкуле не галоўныя персоны' - у гэтым і праблема... Вы прыплялі да сваёй крытыкі байкоту асоб, якія да цяперашняй бел. сітуацыі маюць ускоснае дачыненне. А пра чытачоў падумалі? :)

ВР - Анатолю

'Аrche' = НН = б-ч-б бізнес = б-ч-б мафія.

На Хартыі97 згаданы вышэй мой артыкул СПРАВЯДЛІВЫ КРОК некалі з'явіўся ў якасці камента на некалькі хвілін, атрымаў некалькі плюсаў і праваліўся ў каналізацыю, але Беларускі партызан яго потым надрукаваў (дарэчы до того надрукавала Народная воля ў каментах). Затым БП надрукаваў яшчэ два маіх артыкула, а потым... выдаліў мой акаунт і цалкам усе каменты амаль за два гады, пакінуўшы толькі тыя тры артыкулы. Бо я не бандэравец і не скакаў, як БП па тыпу 'Хто не скача той маскаль'.

Хартыя-97 - за часы што ў замежжы здурнела па самае не магу, абандэрылася і дэмакратыі ў сэнсе свабоды слова там даўно няма і заўтра не будзе. Да таго ж яна нічога іншага не друкуе - зараз па тэме размовы, акрамя ТОЛЬКІ БАЙКОТ!. Яна будзе шчэ лят сто мінімум змагацца з лукашызмам у Польшчы, тым больш, што ў Хартыі-97 ёсць гатовенькі прэзідэнт Беларусі, які, праўда, бегае на доўгія вялікабрытанскія дыстанцыі не горш за першых нашых стайераў-спецоў прабегчы да Амерыкі.

НАША НІВА - гэта такі б-ч-б бізнес у які я ніяк не ўпісываюся - ні па бандэраўскай лініі, бо ш адрозненні ад яе і яе шматлікіх чытачоў не забыўся пра Хатынь-1943, ні па б-ч-б, ні па якой іншай з-за двух пералічаных. Некалькі месяцаў таму моўчкі паслала мяне туды, куды Макар цялят не ганяў і не друкуе.

БАЖ, кажаце... Дзе тая БАЖ, а дзе мой Нью Ёрк. Некалькі год таму напісаў у БАЖ, і ведаеце што мне адказалі? Нічога.

СВАБОДА - часам друкуе мяне, часам не, але яна першая надрукавала мае каменты ў 2009 і першая ж потым спыніла друкаваць. Можа хопіць? Я ж усё роўна рэвалюцыю рабіць не збіраюся і дохтарскую ступень у паліталогіі мне не трэба.

Anatol Starkou

'Я ж усё роўна рэвалюцыю рабіць не збіраюся і дохтарскую ступень у паліталогіі мне не трэба.' Тады перафразую класіка: 'Чаго вам хочацца, паночак? Якi вас выклiкаў прымус'? Адукаваць нас, наіўных, з-за акіяна, расплюшчыць вочы на 'папоў Гапонаў'? Дык паверце, тут сваіх адукатараў хапае.

'Arche' даўно не роўнае 'НН': рэдактар 'НН' (па)кінуў часопіс і на яго рэдакц. палітыку наўрад ці ўплывае. Але Вам з Нью-Ёрка, вядома, лепей відаць, чым мне з Мінска.

ВР - Анатолю

Лепей ці не мне адсюль відаць не скажу, але нешта ўсё ж бачу. Дзякуй за інфу аб 'Arche'. Прыму да ведама.

'Дык паверце, тут сваіх адукатараў хапае.' Так. Але СМІ - НЕЗАЛЕЖНЫЯ сродкі масавай інфармацыі па-ранейшаму памылкова бел-чырвона-белыя, то бок прагапонаўскія, то бок не маюць мэты беларуская ДЭМАКРАТЫЯ.

Той жа б-ч-б сайт НАВІНЫ.BY, напрыклад, некалі першы надрукаваў мой артыкул у 2009-м, але і першы паслаў мяне далёка-далёка з-за яго бел-чыровна-белай тагачаснай падтанцоўкі ідэалогіі папа Гапона, а не з-за маёй недакладнасці ў першым артыкуле, перад публікацыяй якога я прасіў НАВІНЫ дапамагчы, бо не ведаў (і не ведаю дасканала сёння) кухні СМІ. Тамака ж і тады ж НАВІНЫ.BY першымі на форуме да майго артыкула надрукавалі паклёп на мяне, аб быццам бы маім супрацоўніцтве з лукашызмам, які разнеслі па форумах б-ч-б гапонаўскія змагары. Пазней я даведаўся аб тым, што адзін з бацькоў заснавальнікаў БелаПАН, а значыць яго дачкі НАВІНЫ.BY, працуе на СВАБОДЕ, і таму, нават калі б я тамака ў артыкуле напісаў штосьці граматчына лепей за любога беларускага пісьменніка, месца мне не было б. Бо тады ў 2009-м я першым пачаў друкаваць свае думкі аб так званым адраджэнні, і мяне мафіі першым трэба было дабіць. Для чаго я пісаў? Мо для Нобеля ці якой-небудзь беларускай прэміі ў некалькі мільёнаў беларускіх рублёў? Не. Для таго, каб нарэшце з'явіліся іншыя думкі аб так званым адраджэнні, а не выключна б-ч-б гапонаўскія.

Дарэчы адзіны сайт дзе мяне церпяць і друкуюць - гэта сайт Маладога Фронту, хоць я іх крыю часам налева і направа. Але люблю. Па свойму. Чаму пішу ім? Таму, што я грамадзянін Беларусі і іншага грамадзянства не маю. Гэта адначасова і вам адказ на пытанне ЧАГО ВЫ ХОЧАЦЕ, ПАНОЧАК? Нічога. Я беларус і грамадзянін Беларусі, і хачу каб маё меркаванне пачулі.

Anatol Starkou

Ох, пішыце на здароўе... Толькі не варта рабіць выгляд, што Вы адкрываеце Амерыку (пардон за міжвольны каламбур). Я, напрыклад, пра гэты пасаж: 'Для таго, каб нарэшце з'явіліся іншыя думкі аб так званым адраджэнні, а не выключна б-ч-б гапонаўскія.' Вы сур'ёзна лічыце, што да Вас ніхто не разважаў, чаму адраджэнне канца 80-х - пачатку 90-х зайшло ў тупік? Такія імёны, як Уладзімір Мацкевіч, Алесь Чобат, Валянцін Акудовіч, Вам нічога не гавораць?

'Мафія', 'дабіць' - занадта драматызуеце, усе жывыя засталіся. Яшчэ даў бы параду менш кідацца метафарамі кшталту 'поп Гапон' і пад., але не ведаю, як Вы да гэтага паставіцеся. Пакідаю апошняе слова ў гэтай 'дыскусіі' за Вамі.

ВР - Анатолю

Апошняга слова не будзе. Загляніце, калі ласка, калі-небудзь на маю старонку ў ЖЖ (starkou.livejournal.com) і прачытайце маё эсэ ІНТЭРВЕНЦЫЯ 'АДРАДЖЭННЕ' ад 2012 года. Мне будзе цікава ваша меркаванне. А потым параўнаем з меркаваннем аб адраджэнні пералічаных вамі беларусаў. Дзякуй за размову.

Anatol Starkou
Добавить комментарий

Наше Мнение © 2003-2021

Публикация писем читателей не означает согласие авторов проекта с высказанным мнением.

{* *}